وبلاگ
پیوند قرنیه
آیا میدانید عمل پیوند قرنیه به چه دلایلی انجام میشود؟ قرنیه لایهای شفاف در جلوی چشم است که اهمیت زیادی در بینایی دارد. قرنیه به تمرکز نور در چشم کمک میکند که از لایههای سلولی ساخته شدهاست. این لایهها از چشم محافظت میکند و دید شفافی را ارائه میدهند. برای ارائه دید بهتر، قرنیه باید شفاف، صاف و سالم باشد. اگر این قسمت از چشم زخمی یا متورم شود یا آسیب ببیند، نور بهخوبی در چشم متمرکز نمیشود و در نتیجه تار میبینید. اگر قرنیه قابل ترمیم نباشد، چشمپزشک جراحی پیوند قرنیه یا کراتوپلاستی را پیشنهاد میدهد. عمل پیوند قرنیه در ادامه به طور کامل به عمل پیوند قرنیه، انواع آن و دیگر موضوعات مرتبط میپردازیم.
قرنیه پنجره شفاف جلوی چشم است که عنبیه و مردمک را می پوشاند. برای آنکه نور بتواند وارد چشم شود و به پرده شبکیه برسد، ابتدا باید از قرنیه عبور کند. قرنیه نور را طوری تغییر مسیر می دهد که تصاویر اشیاء دور و نزدیک روی پرده شبکیه متمرکز شوند. بنابراین شفاف بودن قرنیه اهمیت زیادی در بینایی دارد. پیوند قرنیه نوعی عمل جراحی است که طی آن قسمت آسیب دبده قرنیه بیمار برداشته شده و با یک قرنیه جدید و سالم جایگزین می شود.
جراح تمام یا بخشی از قرنیه را برداشته و آن را یک لایه بافتی سالم جایگزین می کند. قرنیه جدید مربوط به افرادی است که در زمان مرگ این بافت را اهدا کرده اند.پیوند قرنیه، که کراتوپلاستی نیز نامیده می شود، می تواند ضمن کاهش درد، دید را برگرداند و در صورت سفید و زخم شدن قرنیه، ظاهر آن را بهبود بخشد.
علل جراحی قرنیه چشم
برخی از بیماریهای شایع چشم مثل نزدیک بینی یا آستیگماتیسم با کمک عینک یا لنز بهبود مییابند. در شرایط خاصی، عینک یا لنزهای تماسی نمیتوانند در بهبود بینایی و یا التیام التهابات مؤثر باشند. برخی از بیماریهای شایع چشم هم میتوانند بر سلامت قرنیه تأثیر گذاشته و بینایی شما را با مشکل مواجه کنند. برای درمان برخی از شرایط پزشکی مرتبط با بینایی حتما به عمل پیوند قرنیه نیاز است.
برخی از این مشکلات عبارتاند از:
– صدمه ناشی از عفونتها، مانند تبخال چشمی و یا کراتیت قارچی
– صدمه ناشی از تریشیازیس که شرایطی است که مژهها به سمت داخل چشم رشد کرده و به قرنیه برخورد میکنند
– بیماریهای ارثی مانند دیستروفی فوکس
– بیماریهای چشمی مانند قوز قرنیه پیشرفته
– نازکشدن و نامنظمی شکل قرنیه
– عوارض نادر جراحی لیزر
– سوختگی شیمیایی قرنیه و آسیب ناشی از جراحت چشم
– نارسایی قرنیه بهدلیل عوارض جراحی آب مروارید
انواع جراحی پیوند قرنیه
پیوند تمام ضخامت قرنیه
در صورتی که پیوند نفوذی قرنیه (Penetrating Keratoplasty-PK) انجام شود، تمام لایه های قرنیه جایگزین خواهد شد. جراح قرنیه جدید را با بخیه هایی نازکتر از مو به چشم می دوزد.
این روش ممکن است در صورت آسیب شدید قرنیه یا برجستگی و اسکار شدید انجام شود. زمان بهبودی این اقدام طولانی تراست.
پیوند با ضخامت ناکامل قرنیه
در پیوند قرنیه لایه ای عمیق قدامی (Deep Anterior Lamellar Keratoplasty; DALK)، جراح تزریق با هوا لایه های نازک خارجی و ضخیم میانی قرنیه را جدا می کند و سپس آن ها را برداشته و جایگزین می کند.
این کار ممکن است در افراد مبتلا به قوز قرنیه یا اسکار قرنیه که لایه های داخلی قرنیه آن ها آسیب ندیده است، انجام شود. زمان بهبودی مربوط به این روش کوتاه تر از پیوند تمام ضخامت قرنیه است. از آنجا که خود چشم باز نشده است، بعید است عدسی و عنبیه آسیب ببیند و به این ترتیب، احتمال بروز عفونت در داخل چشم کمتر است.
کراتوپلاستی اندوتلیال
حدود نیمی از افرادی که هر ساله به پیوند قرنیه نیاز دارند، با مشکلاتی در داخلی ترین لایه قرنیه یعنی اندوتلیوم روبرو هستند. پزشک فوق تخصص قرنیه اغلب این نوع جراحی را برای درمان دیستروفی فوکس و سایر وضعیت های بالین انجام می دهند. کراتوپلاستی اندوتلیال با برداشتن دسمه (DSEK یا DSAEK) رایج ترین نوع کراتوپلاستی اندوتلیال است. جراح اندوتلیوم – تنها به ضخامت یک لایه سلولی – و غشای دسمه، که درست در بالای آن قرار دارد، را بر می دارد. سپس آن ها را با اندوتلیوم و غشای دسمه اهدایی که برای فراهم آوردن امکان جابجایی و دستکاری بدون آسیب هنوز به استروما (لایه میانی ضخیم قرنیه) متصل هستد، جایگزین می کند.
در نوع دیگر، که کراتوپلاستی اندوتلیال غشای دسمه (DMEK) است، تنها اندوتلیوم و غشای دسمه، بدون استرومای پشتیبانی کننده پیوند می شود. بافت اهدایی بسیار نازک و شکننده است، بنابراین کارکردن با آن دشوارتر است، اما بهبودی حاصل از این روش معمولاً سریعتر است.
گزینه سوم برای افراد مبتلا به دیستروفی فوکس، در صورتی که قرنیه اطراف به قدر کافی برای ارائه ی سلول جهت پر کردن ناحیه برداشته شده سالم باشد، برداشتن تنها قسمت مرکزی غشای داخلی بدون پیوند است. این جراحی ها به دلیل بهبود سریع تر، گزینه های خوبی برای افرادی است که تنها لایه داخلی قرنیه آن ها آسیب دیده است.
نحوه انجام عمل پیوند قرنیه
زمانی که تصمیم به عمل پیوند قرنیه گرفتید، پزشک تاریخی را برای انجام عمل انتخاب میکند. باید حتما قبل از عمل در مورد داروهای مصرفی خود به پزشکتان اطلاع دهید. اگر از داروهای رقیقکننده خون استفاده میکنید، ممکن است لازم باشد تا قبل از عمل، مصرف آنها را متوقف کنید. همچنین ممکن است لازم باشد که قبل از عمل جهت انجام چکاپ کلی بدن بهمنظور آگاهی از آمادگی لازم برای انجام کاراتوپلاستی، به پزشک عمومی مراجعه کنید.
لازم است بدانید که پیوند قرنیه بهصورت سرپایی انجام میشود. در روز عمل پزشک قطرهای را در چشم شما میریزد. سپس برای جراحی، از بیهوشی موضعی یا عمومی استفاده میکند، تا دردی را احساس نکنید. بعد از بیهوشی بیمار، پزشک دستگاهی را بر روی چشم قرار میدهد تا آن را باز نگه دارد. در حین عمل باوجوداینکه چشمتان باز است، اما بهدلیل بیهوشی تقریبا چیزی را نمیبینید. پس از جراحی چشمپزشک محافظی را بر روی چشم قرار میدهد، تا چشم را از خطرات محیطی دور نگه دارد. سپس تا زمانیکه کادر درمان مطمئن نشدهاند که بهطورکامل از حالت بیهوشی خارج شدهاید، تحتنظر خواهید بود و پس از آن میتوانید با خیال راحت به منزل خود بازگردید.
یک روز پس از جراحی باید به مطب چشم پزشک مراجعه کنید تا چشمان شما را بررسی کند. ممکن است نیاز باشد تا بخیهها را بکشد. این بستگی بهسرعت بهبودی، سلامت چشم و نوع بخیهها دارد.
زمان بهبودی بعد از پیوند قرنیه
این زمان می تواند یک سال یا بیشتر به طول بیانجامد. در ابتدا بینایی شما برای چند ماه اول تار میشود و در بعضی موارد ممکن است بدتر از قبل گردد، این در حالی است که شما در چشمتان از قرنیه جدید استفاده مینماید. همانطور که بینایی شما بهبود می یابد، شما قادر به بازگشت به فعالیت های روزمره طبیعی خود خواهید بود. برای چند هفته اول بلند کردن وسایل سنگین ممنوع است. با این حال بسته به شغلتان باید یک هفته بعد از جراحی بتوانید به محل کار خود بازگردید و به سرعت بهبودی را در چشمانتان مشاهده کنید.
قطره های استروئیدی چشم برای چند ماه تجویز می شود تا به بدن اجازه پیوند قرنیه جدید را بدهد، همچنین داروهای دیگر برای کمک به کنترل عفونت، ناراحتی و تورم تجویز خواهد شد . شما باید در تمام اوقات از چشمانتان مراقبت نمایید و از یک سپر محافظ و عینک در زمان های خاص جهت جلوگیری از وارد شدن صدمات خارجی استفاده نمایید.
اگر در جراحی چشم شما از بخیه استفاده شود، معمولا بسته به سلامت چشم و شرایط بهبودی ، تا 17 ماه بعد از عمل جراحی از چشم جدا خواهد شد . تطابق این بخیه می تواند به بافت های اطراف قرنیه جدید برای کاهش میزان آستیگماتیسم ناشی از سطح نامنظم چشم کمک نماید. همانطور در جراحی های مختلف باید به توصیه های پزشک عمل نمود، در این جراحی نیز جهت کم شدن عوارض پیوند قرنیه و بهبودی سریع بایستی به دستورالعمل های پزشک عمل نمایید.
پس زدن پیوند قرنیه
پیوندهای قرنیه بطور معمول انجام میشوند و از میزان موفقیت معقولی برخوردار هستند. در حقیقت، پیوند قرنیه موفق ترین عمل در میان پیوندهای بافتی است.مانند هر عمل جراحی دیگری، پیوند قرنیه با خطرات خاصی همراه است. اما برای اکثر افراد، بهبود یا ترمیم بینایی از عوارض بالقوه مرتبط با جراحی پیوند قرنیه است. این یک تصمیم شخصی است که یک بیمار تصمیم بگیرد تحت عمل جراحی پیوند قرنیه قرار بگیرد. عوارض پیوند قرنیه قابل توجه است و میتواند شامل رد کردن پیوند قرنیه، عفونت چشم و مشکلات مرتبط با استفاده از بخیه باشد.
رد بافت اهدا کننده جدی ترین عارضه بعد از پیوند قرنیه است و در 5 تا 30 درصد بیماران رخ میدهد. رد کردن پیوند هنگامی انجام میشود که سیستم ایمنی بدن شما قرنیه دهنده را به عنوان عضو خارجی تشخیص دهد و به آن حمله کند و سعی کند آن را از بین ببرد. تحقیقات نشان میدهد که داشتن گلوکوم و تورم قرنیه مرتبط با جراحی آب مروارید میتواند احتمال رد پیوند قرنیه را افزایش دهد.
علائم پس زدن پیوند
شناخت علائم اصلی هشدار دهنده در رد پیوند قرنیه اولین قدم برای جلوگیری از رد پیوند است:
- قرمزی
- حساسیت شدید به نور
- کاهش دید
- درد
علائم رد پیوند ممکن است در اوایل ماه اول یا چند سال پس از عمل ظاهر شود. چشم پزشک شما داروهایی را تجویز میکند که میتواند به روند برگشت رد پیوند کمک کند. در صورت تشخیص زود هنگام، 9 پیوند از هر 10 پیوند موفق میشوند. در صورت عدم موفقیت پیوند شما، عمل پیوند قرنیه قابل تکرار است. در حالی که تکرار عمل جراحی به طور کلی نتایج خوبی دارد، با این وجود با افزایش تعداد پیوند قرنیه، رد پیوند نیز افزایش مییابد.
بینایی بعد از پیوند قرنیه
بینایی شما باید به تدریج چند هفته پس از پیوند قرنیه بهبود یابد و میتواند از دو ماه تا یک سال به جایی برسد که دید پایداری در چشم شما ایجاد شود.
از شدت نزدیک بینی و آستیگماتیسم شما کاسته خواهد شد، زیرا منحنی بافت جدید قرنیه دقیقاً با منحنی قرنیه طبیعی شما مطابقت ندارد.
عیوب انکساری پس از جراحی تا حدودی غیرقابل پیش بینی هستند و مقادیر زیادی از آستیگماتیسم در بیماران هنوز هم نیاز به استفاده از عینک دارد.
عیوب انکساری خفیف ناشی از جراحی پیوند قرنیه با عینک قابل اصلاح هستند. در غیر این صورت لنزهای تماسی لازم میباشند.
لنزهای تماسی قابل نفوذ ساخته شده با گاز سخت که همچنین به عنوان لنزهای RGP یا GP شناخته میشوند و لنزهای تماسی هیبریدی برای بیماران پیوند قرنیه به دلیل نامنظم بودن قرنیه بعد از پیوند بهترین گزینه هستند. با این حال، لنزهای تماسی نرم نیز اغلب گزینهای قابل بررسی هستند.
از آنجا که بینایی در طی چند ماه اول بعد از جراحی شما نوسان خواهد داشت، توصیه میشود صبر کنید تا چشم پزشک به شما بگوید که بینایی شما قبل از تجویز نسخه عینک یا لنزهای تماسی پایدار شده است. بعد از اینکه چشم شما به طور کامل بهبود یافت و تمام بخیههای استفاده شده برداشته شد، ممکن است واجد شرایط جراحی لیزر چشم مانند LASIK یا PRK باشید تا توانایی خود را در دیدن با یا بدون عینک یا لنز بهبود دهید.
