شماره تماس مطب
02144024017
✅ نکات مهم و اقدامات ضروری پیش از عمل حذف عینک چشم به روش PRK (لازک)
دکتر بابک صادقی جراح و متخصص چشم
عمل جراحی PRK (فتورفراکتیو کراتکتومی) یا همان لازک، یکی از روشهای شناختهشده و مطمئن برای اصلاح عیوب انکساری (نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم) و حذف وابستگی به عینک و لنز تماسی است. هرچند تکنیک PRK از نظر دقت و ایمنی در سطح بسیار بالایی قرار دارد، اما موفقیت نهایی عمل، به میزان زیادی به آمادگی صحیح بیمار پیش از جراحی وابسته است. در ادامه، مهمترین اقدامات و توصیههای ضروری پیش از انجام عمل PRK آورده شده است:
1. 👨⚕️ مشاوره تخصصی و معاینات کامل چشمی
پیش از هر اقدامی، بیمار باید تحت معاینه کامل توسط چشمپزشک متخصص قرنیه قرار گیرد.
تستهای تشخیصی شامل:
توپوگرافی و توموگرافی قرنیه (بررسی ضخامت و شکل قرنیه)
اندازهگیری نمره دقیق چشم در شرایط مختلف (Cycloplegic Refraction)
بررسی سلامت شبکیه و عصب بینایی
سنجش خشکی چشم
این معاینات مشخص میکنند که آیا بیمار کاندید مناسبی برای PRK هست یا خیر.
2. 👓 قطع استفاده از لنزهای تماسی
لنزهای تماسی (چه نرم و چه سخت) میتوانند شکل قرنیه را موقتاً تغییر دهند.
برای رسیدن به نتایج دقیق:
لنز نرم: حداقل ۷ روز پیش از جراحی کنار گذاشته شود.
لنز سخت یا نیمهسخت: حداقل ۳ تا ۴ هفته قبل از عمل استفاده نشود.
3. 🩺 بررسی شرایط عمومی بدن
برخی بیماریهای عمومی میتوانند بر نتیجه عمل یا روند ترمیم تأثیر منفی بگذارند، مانند:
دیابت کنترلنشده
بیماریهای خودایمنی (مانند روماتیسم، لوپوس)
اختلالات هورمونی یا تیروئیدی
در صورت ابتلا، باید حتماً پزشک را مطلع کرده و بررسیهای تکمیلی انجام شود.
4. 💊 مصرف یا قطع داروها
مصرف داروهای خاص مثل ایزوترتینوئین (راکوتان) یا برخی داروهای هورمونی میتواند ترمیم قرنیه را مختل کند.
بیمار باید لیست کامل داروهای مصرفی خود را به پزشک اعلام کند.
پزشک در صورت نیاز، تغییراتی در روند مصرف داروها ایجاد میکند.
5. 🛑 پرهیز از آرایش و مواد شیمیایی
از ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از عمل، نباید از آرایش چشم، ریمل، کرمهای پوستی اطراف چشم یا عطرهای قوی استفاده شود.
این موارد میتوانند احتمال آلودگی و عفونت حین عمل را افزایش دهند.
6. 💤 خواب و استراحت کافی
در شب قبل از عمل، بیمار باید خواب کافی (حداقل ۶ تا ۸ ساعت) داشته باشد.
خستگی و بیخوابی میتواند روی همکاری بیمار حین جراحی و روند بهبود اولیه تأثیر منفی بگذارد.
7. 🍽️ تغذیه و مصرف مایعات
در روز عمل، بیمار میتواند صبحانه یا ناهار سبک مصرف کند (بسته به زمان عمل).
پرهیز از مصرف کافئین زیاد یا نوشیدنیهای انرژیزا توصیه میشود.
نوشیدن آب کافی قبل از عمل به کاهش خشکی چشم کمک میکند.
8. 🚗 همراه داشتن یک نفر
پس از عمل PRK، به علت تاری دید اولیه و حساسیت به نور، رانندگی به هیچ وجه امکانپذیر نیست.
بیمار باید همراه داشته باشد تا او را پس از عمل به منزل برساند.
9. 📄 آگاهی از محدودیتها و انتظارات
بیمار باید بداند که پس از PRK، برخلاف لیزیک یا فمتو لیزیک، دوره ترمیم کمی طولانیتر است.
دید در روزهای ابتدایی تار خواهد بود و بهبود بینایی ممکن است چند هفته طول بکشد.
آگاهی کامل از این روند باعث میشود بیمار با آرامش بیشتری عمل را پشت سر بگذارد.
10. 🕶️ تهیه وسایل ضروری پیش از عمل
خرید عینک آفتابی استاندارد برای استفاده بعد از جراحی.
تهیه قطرههای تجویزی (آنتیبیوتیک، ضدالتهاب و اشک مصنوعی) طبق نسخه پزشک.
در دسترس داشتن محافظ چشم برای هنگام خواب، طبق توصیه پزشک.
🔑 جمعبندی
عمل PRK یکی از مطمئنترین روشها برای حذف عینک و لنز است؛ اما آمادگی پیش از عمل نقش بسیار مهمی در کیفیت نتایج دارد.
با رعایت دقیق توصیههای فوق، احتمال بروز عوارض به حداقل میرسد و روند ترمیم سریعتر و موفقتر خواهد بود.
🔬 روش جراحی چشم با لیزر به روش PRK (لازک)
دکتر بابک صادقی جراح و متخصص چشم
عمل جراحی PRK (Photorefractive Keratectomy) که در ایران بیشتر با نام لازک شناخته میشود، یکی از نخستین و معتبرترین تکنیکهای لیزری برای اصلاح عیوب انکساری چشم (نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم) است. این روش از دهه ۱۹۸۰ معرفی شده و با وجود پیشرفتهای فراوان در جراحیهای لیزری، هنوز هم به دلیل ایمنی بالا، نتایج دقیق و مناسب بودن برای برخی بیماران خاص، جایگاه مهمی در چشمپزشکی دارد.
در ادامه، روند جراحی PRK بهطور مرحلهبهمرحله بررسی میشود:
1. آمادهسازی بیمار پیش از ورود به اتاق عمل
بیمار پیش از ورود به اتاق عمل تحت معاینات نهایی شامل اندازهگیری نمره چشم، فشار داخل چشم و سلامت سطح قرنیه قرار میگیرد.
چند قطره بیحسی موضعی داخل چشم چکانده میشود؛ بنابراین بیمار هیچ درد یا ناراحتی خاصی احساس نخواهد کرد.
برای جلوگیری از عفونت، قطرههای آنتیبیوتیک و ضدعفونیکننده نیز استفاده میشود.
سپس بیمار روی تخت جراحی دراز کشیده و یک دستگاه اسپکولوم روی چشم قرار میگیرد تا پلکها باز نگه داشته شوند.
2. برداشتن اپیتلیوم (لایه سطحی قرنیه)
مرحلهی نخست جراحی PRK مربوط به آمادهسازی سطح قرنیه است. در این روش برخلاف لیزیک یا فمتو لیزیک، فلپی از بافت قرنیه ایجاد نمیشود. بهجای آن:
لایهی بسیار نازک و سطحی قرنیه به نام اپیتلیوم برداشته میشود.
این کار میتواند بهصورت دستی با کمک برس یا ابزار جراحی ظریف، یا با استفاده از الکل رقیق برای جدا کردن سلولهای سطحی انجام شود.
برداشتن اپیتلیوم دسترسی مستقیم لیزر به لایهی زیرین قرنیه (استروما) را فراهم میکند.
این تفاوت اساسی باعث میشود PRK برای بیماران با قرنیه نازک یا شرایط خاص ایمنتر از لیزیک باشد، زیرا نیازی به برش یا ایجاد فلپ در بافت نیست.
3. تابش لیزر اگزایمر
پس از آمادهسازی سطح قرنیه، نوبت به اجرای اصلیترین مرحله جراحی یعنی لیزر درمانی میرسد:
دستگاه لیزر اگزایمر (Excimer Laser) با دقت بسیار بالا پالسهای نوری را به سطح قرنیه میتاباند.
این تابش، لایههای بسیار ریز و دقیقی از بافت قرنیه را برمیدارد و انحنای آن را اصلاح میکند.
اصلاح انحنا باعث میشود که پرتوهای نور بهدرستی روی شبکیه متمرکز شوند و عیب انکساری (نزدیکبینی، دوربینی یا آستیگماتیسم) برطرف گردد.
کل فرآیند لیزر معمولاً بین ۲۰ تا ۵۰ ثانیه طول میکشد و هیچگونه درد یا سوزشی ندارد.
4. استفاده از داروهای کمکی (در صورت نیاز)
در برخی بیماران، بهویژه کسانی که نمره چشم بالاتری دارند یا احتمال بروز کدورت قرنیه در آنها وجود دارد، جراح ممکن است از داروی مایتومایسین C بهصورت موضعی استفاده کند.
این دارو از ایجاد کدورت یا اسکار در قرنیه جلوگیری کرده و کیفیت بینایی را در بلندمدت بهبود میبخشد.
5. قرار دادن لنز پانسمانی
از آنجا که لایه اپیتلیوم قرنیه برداشته میشود، چشم در روزهای اول بعد از عمل کمی حساس و آسیبپذیر است. به همین دلیل:
در پایان عمل، جراح یک لنز پانسمانی نرم و شفاف روی سطح قرنیه قرار میدهد.
این لنز از سطح چشم محافظت کرده و به ترمیم سریعتر سلولهای اپیتلیوم کمک میکند.
معمولاً این لنز پس از ۳ تا ۵ روز، زمانی که اپیتلیوم جدید ترمیم شد، توسط پزشک برداشته میشود.
6. پایان جراحی و مراقبتهای فوری
کل عمل PRK معمولاً کمتر از ۱۰ دقیقه برای هر چشم طول میکشد.
بلافاصله بعد از عمل، دید بیمار تار و همراه با سوزش یا احساس جسم خارجی خواهد بود که طبیعی است.
بیمار چند دقیقهای در کلینیک استراحت کرده و سپس با تجویز داروها و توصیههای لازم مرخص میشود.
7. تفاوتهای کلیدی PRK با لیزیک و فمتو لیزیک
برای درک بهتر روش PRK، مقایسه آن با سایر تکنیکهای رایج اهمیت دارد:
در لیزیک یا فمتو لیزیک، یک فلپ از قرنیه ایجاد میشود و لیزر در لایههای زیرین اعمال میگردد. این موضوع باعث میشود دوره نقاهت کوتاهتر و دید سریعتر شفاف شود.
در PRK، هیچ فلپی ایجاد نمیشود و لایه اپیتلیوم برداشته میشود؛ بنابراین روند ترمیم طولانیتر (چند روز تا چند هفته) خواهد بود.
با این حال، PRK برای افراد با قرنیه نازک یا ورزشکاران حرفهای که احتمال ضربه به چشم دارند، ایمنتر در نظر گرفته میشود.
8. مزایای روش PRK
مناسب برای بیمارانی که ضخامت قرنیه کمی دارند.
عدم وجود فلپ، یعنی ریسک مشکلات ناشی از جابهجایی یا آسیب فلپ وجود ندارد.
نتایج بلندمدت مشابه با لیزیک و فمتو لیزیک.
تکنیکی امتحانشده و مطمئن با سابقه طولانی در سراسر جهان.
9. محدودیتها و چالشها
روند بهبودی کندتر نسبت به لیزیک.
احساس سوزش، اشکریزش و حساسیت به نور در چند روز نخست.
نیاز به مصرف دقیق و طولانیمدت قطرههای چشمی.
احتمال تاری دید گذرا یا هالههای نوری در هفتههای اول.
🔑 جمعبندی
روش جراحی PRK (لازک) یکی از مطمئنترین و دقیقترین تکنیکهای اصلاح عیوب انکساری است که با وجود گذشت چند دهه از معرفی آن، همچنان بهعنوان گزینهای اصلی در بسیاری از بیماران توصیه میشود.
هرچند روند بهبودی در این روش کمی طولانیتر از لیزیک است، اما ایمنی بالا، دقت نتایج و مناسب بودن برای بیماران خاص باعث شده که PRK جایگاه خود را بهخوبی حفظ کند.
🩺 مراقبتها و اقدامات مهم بعد از جراحی چشم با لیزر به روش PRK (لازک)
دکتر بابک صادقی جراح و متخصص چشم
جراحی PRK (لازک) یکی از مطمئنترین روشها برای اصلاح عیوب انکساری است، اما به دلیل برداشته شدن لایه سطحی قرنیه (اپیتلیوم)، دوران نقاهت آن کمی طولانیتر از سایر روشها مثل لیزیک و فمتو لیزیک است. رعایت دقیق نکات مراقبتی بعد از عمل نقش تعیینکنندهای در کاهش عوارض، تسریع ترمیم قرنیه و رسیدن به بهترین نتیجه بینایی دارد.
در ادامه، نکات مهم بعد از جراحی بهصورت مرحلهای و لیستوار توضیح داده میشود:
۱. داروها و قطرههای چشمی
مصرف قطرههای آنتیبیوتیک برای پیشگیری از عفونت الزامی است.
قطرههای ضدالتهاب و استروئیدی طبق نسخه پزشک برای کاهش التهاب و جلوگیری از کدورت قرنیه تجویز میشود.
قطره اشک مصنوعی جهت کاهش خشکی چشم و تسهیل روند بهبودی باید بهطور مرتب استفاده شود.
مصرف داروها باید دقیقاً طبق برنامهی پزشک و بدون قطع خودسرانه ادامه پیدا کند.
۲. لنز پانسمانی
بلافاصله بعد از عمل، یک لنز نرم پانسمانی روی چشم قرار داده میشود.
این لنز از سطح قرنیه محافظت کرده و به رشد مجدد اپیتلیوم کمک میکند.
معمولاً بین ۳ تا ۵ روز بعد از عمل و پس از ترمیم سطحی قرنیه، لنز توسط پزشک برداشته میشود.
بیمار نباید به هیچ عنوان لنز را خودسرانه جابهجا یا خارج کند.
۳. مراقبتهای روزانه
در روزهای اول، احساس سوزش، اشکریزش و حساسیت به نور طبیعی است.
بهتر است بیمار در محیطی آرام، تاریک و بهدور از نور مستقیم قرار گیرد.
استفاده از عینک آفتابی UV در بیرون از منزل ضروری است.
بیمار باید از مالیدن یا فشار دادن چشمها بهطور جدی خودداری کند.
۴. محدودیتهای فعالیتی
در هفته اول، استحمام باید با احتیاط انجام شود و از ورود آب و صابون به چشم جلوگیری گردد.
شنا، سونا و جکوزی حداقل تا ۴ هفته ممنوع است.
استفاده از لوازم آرایشی چشم تا چند هفته بعد از عمل توصیه نمیشود.
فعالیتهای ورزشی سبک بعد از یک هفته قابل انجام است، اما ورزشهای سنگین یا پرتماس باید تا ۳ ماه به تعویق بیفتد.
۵. رانندگی و کار با وسایل دیجیتال
دید بیمار در روزهای اول تار و متغیر خواهد بود، بنابراین رانندگی تا بازگشت نسبی دید شفاف ممنوع است.
کار طولانیمدت با موبایل و کامپیوتر در هفتههای نخست باید محدود شود.
در صورت نیاز به استفاده، حتماً از اشک مصنوعی برای جلوگیری از خشکی چشم بهره بگیرید.
۶. روند بهبودی و بازگشت بینایی
دید در روزهای اول به دلیل ترمیم اپیتلیوم، مبهم یا تار خواهد بود.
پس از ۳ تا ۵ روز (برداشتن لنز پانسمانی)، دید تدریجاً بهتر میشود.
بهبود کامل و رسیدن به دید پایدار و شفاف ممکن است بین ۳ تا ۶ هفته طول بکشد.
صبر و رعایت دستورات پزشک در این دوره اهمیت زیادی دارد.
۷. ویزیتهای پیگیری
اولین ویزیت معمولاً یک روز پس از عمل انجام میشود.
ویزیت بعدی هنگام برداشتن لنز پانسمانی است.
سپس ویزیتهای دورهای در هفتهها و ماههای بعد جهت بررسی ترمیم قرنیه و کنترل عوارض احتمالی الزامی است.
۸. هشدارها و علائم خطر
بیمار باید در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر سریعاً به پزشک مراجعه کند:
درد شدید و غیرقابل تحمل در چشم
کاهش ناگهانی بینایی یا تاری شدید
ترشح غیرطبیعی یا قرمزی بیش از حد چشم
حساسیت شدید به نور یا لکههای دیداری غیرعادی
🔑 جمعبندی
رعایت دقیق مراقبتها بعد از جراحی PRK (لازک) نقش بسیار مهمی در موفقیت عمل دارد. با وجود اینکه دوران نقاهت این روش نسبت به لیزیک طولانیتر است، اما با پیروی از دستورات پزشک، مصرف منظم داروها و پرهیز از عوامل خطر، بیماران میتوانند در نهایت به دیدی پایدار، شفاف و بدون عینک دست پیدا کنند.
پرسش و پاسخ و سوالات پر ترکرار
دکتر بابک صادقی جراح و متخصص چشم
🔹 بخش اول: پیش از جراحی PRK
چه کسانی کاندید مناسب جراحی PRK هستند؟
افرادی با نمره چشم متوسط، ضخامت قرنیه کم یا شرایطی که انجام لیزیک برایشان امکانپذیر نیست.
چه آزمایشهایی قبل از PRK لازم است؟
توپوگرافی قرنیه، ضخامتسنجی (پاخیمتری)، معاینه شبکیه و سنجش فشار چشم.
آیا سن بیمار در انجام PRK اهمیت دارد؟
بله، سن بالای ۱۸ سال و تثبیت شماره چشم در دو سال اخیر ضروری است.
آیا بیماریهای عمومی مانع جراحی میشوند؟
بیماریهایی مثل دیابت کنترلنشده یا مشکلات خودایمنی میتوانند محدودیت ایجاد کنند.
باید قبل از عمل مصرف لنز تماسی را قطع کرد؟
بله، لنز نرم حداقل یک هفته و لنز سخت ۳–۴ هفته قبل از عمل باید کنار گذاشته شود.
آیا مصرف داروها باید با پزشک هماهنگ شود؟
بله، بعضی داروها ممکن است روند ترمیم قرنیه را مختل کنند.
🔹 بخش دوم: روش جراحی PRK
عمل PRK چقدر زمان میبرد؟
معمولاً ۱۰ تا ۱۵ دقیقه برای هر چشم.
آیا جراحی PRK دردناک است؟
حین عمل خیر، چون از قطره بیحسی استفاده میشود؛ بعد از عمل ممکن است کمی سوزش یا ناراحتی وجود داشته باشد.
در جراحی PRK چه اتفاقی برای قرنیه میافتد؟
لایه سطحی (اپیتلیوم) برداشته شده و لیزر اکسایمر انحنای قرنیه را اصلاح میکند.
آیا هر دو چشم همزمان عمل میشوند؟
بله، در اغلب موارد هر دو چشم در یک جلسه عمل میشوند.
آیا در طول جراحی بیمار باید کاری انجام دهد؟
فقط باید به نقطه نور سبز دستگاه خیره شود و آرامش خود را حفظ کند.
آیا لیزر بافت قرنیه را میسوزاند؟
خیر، لیزر اکسایمر بافت قرنیه را با دقت میکرونی تبخیر و شکلدهی میکند، بدون ایجاد سوختگی.
🔹 بخش سوم: بعد از جراحی PRK
دید بعد از عمل PRK چه زمانی شفاف میشود؟
معمولاً بعد از ۳ تا ۵ روز بهتر میشود، ولی شفافیت کامل ممکن است چند هفته طول بکشد.
چرا بعد از عمل از لنز پانسمانی استفاده میشود؟
برای محافظت از قرنیه و کمک به بازسازی لایه اپیتلیوم.
آیا بعد از عمل میتوان رانندگی کرد؟
خیر، تا زمانی که دید به حد قابل قبول نرسیده باشد رانندگی توصیه نمیشود.
چه مدت باید قطرههای چشمی مصرف شوند؟
بین چند هفته تا چند ماه، بسته به وضعیت هر بیمار.
آیا بعد از PRK خشکی چشم طبیعی است؟
بله، و معمولاً با استفاده از اشک مصنوعی قابل کنترل است.
چه زمانی میتوان به محل کار یا تحصیل بازگشت؟
اغلب ۴ تا ۷ روز بعد از عمل، بسته به نوع کار یا میزان استفاده از کامپیوتر.
آیا احتمال برگشت شماره چشم وجود دارد؟
در درصد کمی از بیماران ممکن است در طول سالها تغییرات جزیی ایجاد شود.
چه مدت باید از شنا و سونا خودداری کرد؟
حداقل ۴ هفته پس از جراحی.
آیا ورزش بعد از PRK مجاز است؟
ورزشهای سبک پس از یک هفته، اما ورزشهای سنگین و پرتماس بعد از ۲–۳ ماه.
اگر بعد از عمل درد یا تاری شدید ایجاد شد چه باید کرد؟
باید بلافاصله به پزشک مراجعه شود، چون میتواند نشانه عارضه باشد.
آیا بعد از عمل نیاز به عینک مطالعه وجود دارد؟
بله، در سنین بالاتر از ۴۰ سال به دلیل پیرچشمی ممکن است همچنان برای مطالعه نیاز به عینک باشد.
آیا دید شب بعد از PRK طبیعی خواهد بود؟
در برخی بیماران ممکن است موقتاً هاله یا پخش نور دیده شود که به مرور زمان کاهش مییابد.
آیا نتیجه نهایی PRK دائمی است؟
بله، اصلاح ایجادشده در قرنیه دائمی است، اما تغییرات طبیعی چشم با افزایش سن ممکن است ادامه یابد.
