وبلاگ
عنبیه چشم (Iris)
عنبیه یا آیریس (به انگلیسی: Iris) بخشی رنگدانهدار و مهم از چشم است که نقش کلیدی در تنظیم ورود نور به چشم و تعیین رنگ چشم دارد. عنبیه در پشت قرنیه قرار گرفته و در میانه آن سوراخی به نام مردمک (Pupil) وجود دارد که نور از آن وارد چشم میشود.
عملکرد عنبیه
عنبیه مانند دیافراگم یک دوربین عمل میکند:
- در نور زیاد، مردمک کوچک (منقبض) میشود تا از ورود نور زیاد جلوگیری کند.
- در نور کم، مردمک بزرگ (گشاد) میشود تا نور کافی به داخل چشم نفوذ کند.
- این تغییر اندازه مردمک توسط ماهیچههای عنبیه انجام میشود و تحت کنترل اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک است.
ساختار عنبیه
عنبیه چشم، یک پرده دایرهای و نازک است که از بافت همبند، ماهیچه و سلولهای رنگدانهای تشکیل شده است و مردمک را احاطه میکند. این پرده شامل دو سطح اصلی است:
- سطح جلویی (قدامی): به سمت قرنیه بوده و کمی محدب است.
- سطح پشتی (خلفی): کمی مقعر بوده و کنار خارجی آن با تنه مژگانی و قسمت مرکزی آن روی عدسی قرار دارد.
- فضای بین عدسی و قرنیه توسط عنبیه به دو اتاقک تقسیم میشود:
- اتاق جلویی: بین قرنیه و سطح جلویی عنبیه
- اتاق پشتی: بین سطح پشتی عنبیه و سطح جلویی عدسی
اجزای عنبیه
عنبیه از پنج قسمت اصلی تشکیل شده است:
- لایه پوششی جلویی
- بافت ویژه عنبیه: شامل سلولهای رنگدانهای و رگهای خونی
- ماهیچه تنگکننده مردمک (عضله حلقوی)
- ماهیچه گشادکننده مردمک (عضلات شعاعی)
- لایه پوششی پشتی: دارای رنگدانه
رنگ چشم و عنبیه
رنگ عنبیه تعیینکننده رنگ چشم افراد است و به میزان رنگدانه موجود در عنبیه بستگی دارد.
در بعضی نژادها رنگ چشم روشن و در برخی دیگر تیره است.
نقش عنبیه در بینایی
عنبیه علاوه بر تعیین رنگ چشم، وظیفه تنظیم نور ورودی به چشم را نیز بر عهده دارد و عملکرد آن مشابه دیافراگم دوربین است:
- عضله حلقوی عنبیه: مردمک را در نور روشن کوچک میکند.
- عضله شعاعی عنبیه: مردمک را در نور کم و تاریکی بزرگ میکند.
عنبیه علاوه بر اینکه به چشم خود رنگ می بخشد، مانند دیافراگم یک دوربین عمل می کند و اندازه مردمک را کنترل می کند. یک عضله درون عنبیه باعث کوچک شدن مردمک در نور روشن و دیگری عضله عنبیه در قسمت روشنایی کم نور و تاریکی، مردمک را بزرگ می کند.
